Acupunctuur

Wanneer je met een etterig gevoel op een hele specifieke plek in je mond een traditionele Koreaanse geneesheer bezoekt, gaat hij niet in je mond friemelen maar zegt droogjes dat je iets te mager bent. Je mag op een onderzoeksbank gaan liggen waar een mooie assistente even aan je polsen voelt nadat je je sokken hebt uitgetrokken. De arts verklaart de procedure en waarschuwt dat er een beetje pijn mee gemoeid gaat. Je knikt. Dan draait hij een voor een zijn naalden in je tenen en een in je arm aan de tegenovergestelde lichaamshelft. De assistente plaatst vervolgens twee elektroden op de naalden, die ze aan een futuristisch apparaat aansluit. Ze draait aan de knoppen en stuurt een elektrische opkikker door je lijf. Je bevestigt dat het tintelt. Dan richten ze een infraroodlamp op de plek waar de acupunctuurnaalden in je vlees steken. Je mag je vijftien minuten alleen ontspannen.

Je voelt je als een batterij in een oplader. Je denkt aan al het dubbelblinde peer-reviewed wetenschappelijk onderzoek dat voor deze procedure nooit is verricht en aan het legioen ratten en cavia’s die hier niet voor zijn gestorven. Je vraagt je af wat je naderhand zult moeten afrekenen (het komt niet in je hoofd op het te declareren bij je ziektekostenverzekering). Zou het enig effect hebben? Wellicht kun je profiteren van een placebo-effect omdat de geur van Chinese kruiden en de in een vitrine opgestelde hertengeweien indruk op je hebben gemaakt. En wanneer ook dat placebo-effect uitblijft, is het een interessante multiculturele ervaring waar je nog eens een column over kunt schrijven. Dus probeer je je maar te ontspannen. Misschien kun je je nog iets herinneren van de bladzijde Camus die je die ochtend op je Kindle hebt gelezen (al het werk van Camus kun je legaal downloaden wanneer je even naar Canada surft, het land waar hij al lang genoeg dood is).

Wanneer het kwartier voorbij is verschijnt de verlegen glimlach opnieuw om de naalden te verwijderen. Je veert overeind en schudt de slaap van je af. Je dept een druppel bloed van je grote teen af voordat je je sokken weer aantrekt. Vervolgens begeef je je naar de balie, waar je je creditcard overhandigt. Je krijgt een bonnetje en de mededeling dat je over twee dagen mag terugkomen. De kliniek is dagelijs geopend van negen tot negen: hier wordt hard gewerkt.

Je grinnikt in de lift naar beneden. De kliniek bevindt zich op de vierde verdieping in hetzelfde gebouw als een apotheker die enorme dozen met vitamine C-pillen verkoopt. Je bent een ervaring rijker. Je denkt aan voorbije jaren, toen je nog dagelijks verse ervaringen had en er maakt zich een bepaalde gretigheid van je meester. Je wil het volledige assortiment kruidensmeersels van Weleda inslaan. Homeopathie kun je ook best even meepakken, en reiki, klankschalen, tantrische healings, urinetherapie, modderbaden, mindfulness, cannabisolie en Lourdeswater. Door je gulzigheid ga je sneller lopen. De naalden hebben resultaat afgeworpen.

Een paar dagen later ettert en zweert het weer als vanouds in je mond. Je bedenkt dat de grootste waarde van de procedure niet in het placebo-effect, noch in de economische of culturele verrijking ligt, maar in het feit dat het je even aan de absurditeit van ons bestaan herinnert.

Dan roept je columnistenplicht en je denkt “asielzoekers!”

Acupunctuur werd oorspronkelijk gepubliceerd op komrijm.creativechoice.org

Advertenties

In debat met Arnon Grunberg

“In sommige, uitzonderlijke gevallen kan een doodswens worden gerespecteerd. De gedachte echter dat mensen zelf kunnen bepalen wanneer het leven voltooid is, is geen vooruitgang maar een aanval op ons beschavingsideaal. Oftewel een misverstand. Een neoliberale bezuinigingsoperatie.” – Arnon Grunberg in de Volkskrant 1/2 april 2017

Het feit dat Arnon zijn voetnoten dagelijks vanuit New York City als parelen voor de zwijnen het Nederlandse volk toewerpt mag sommigen irriteren. Ik let liever op de inhoud. Wat zou ik graag eens in debat gaan met de gevierde veelschrijver en Hollands hofnarcist van zijn retorische sokken blazen.

Neem zo’n aantekening als het citaat hierboven. Het is slordig geformuleerd: bedoelt hij met ‘het leven’, ‘hun eigen leven’? Wanneer we tegenwoordig vragen of ‘het leven’ voltooid is gaat het over de machtsovername van DNA-gebaseerd leven, inclusief homo sapiens, door wezens op basis van silicium of een ander substraat. Hij heeft in zijn intellectualistische pendant van het ‘briefje van Jan‘ Dijkgraaf geen ruimte om iets uit te leggen over ‘ons’ beschavingsideaal, en hij misbruikt het woord misverstand.

Onze Arnon respecteert de doodswens in ‘uitzonderlijke’ gevallen, en dat worden er natuurlijk steeds meer hoe beter je de individuen in kwestie kent. Als je Grunberg zou vragen of ieder mens in zijn diepste wezen ‘uitzonderlijk’ is wed ik dat hij genoeg Kloos in zijn donder heeft om dit volmondig te beamen. De ‘gedachte’ die hij hier nonchalant en tout court verwerpt, is het principe dat ‘mensen’ zelf wel even bepalen wanneer ze klaar zijn met leven. Ik denk juist dat we die gedachte moeten verdedigen, en dat de uitzondering – en de bewijslast – aan de andere kant liggen: we negeren iemands doodswens in uitzonderlijke gevallen.

Waarom? Precies vanwege datzelfde beschavingsideaal, dat Verlichting en individualisme behelst in de zin van Erasmus en Spinoza, Kant en Goethe, Voltaire en Rousseau. De fundamentele mogelijkheid om zelf te bepalen wanneer het voltooid is, zoals Joost Zwagerman dat bijvoorbeeld heeft gedaan, te respecteren als keuze is inherent aan dat beschavingsideaal. Individuen moeten in principe zelf de ultieme beslissing kunnen nemen. Iedere inperking van dit principe maakt de weg vrij voor een oneindig betuttelende bureaucratie. Gecertificeerde psychotherapeuten die dikke stapels formulieren invullen over de graad van voltooiing waarin zich hun patiënten bevinden. Lange vergaderingen over anonieme stervelingen die hun doodswens duizend keer trillend en jankend hebben uitgesproken, of er een psychologisch-technische reden bestaat om hen te helpen bij die zo hevig verlangde zelfdoding.

Alles om de ‘neoliberalistische bezuinigingsoperatie’ te vermijden.

Maar Grunberg haalt dingen door elkaar. Wat aan ons multiculturele beschavingsideaal ten grondslag ligt, daar kan geen twijfel over bestaan, is de geest van de Verlichting. Het zelf denkende, zelf verantwoordelijke, individu. We hebben in een postmoderne, postreligieuze wereld niet meer de luxe van de luiheid om ons voor ons beschavingsideaal te beroepen op een goddelijke autoriteit, zeker niet als je zoals Grunberg vindt dat iedereen wereldburger is en zich vrij over de globus moet kunnen bewegen met zijn religie in de handbagage.

De rede is al wat we hebben. γνῶθι σεαυτόν is de kern van ons beschavingsideaal, en wanneer een individu uit die kennis niet bij vol bewustzijn en in volle glorie de ultieme beslissing kan nemen, is dat een relativistische ondermijning ervan. Camus zegt “Oordelen of het leven wel of niet de moeite waard is geleefd te worden, is antwoord geven op de fundamentele vraag van de filosofie.” Als we als goed bedoelende samenleving die vraag voor elkaar willen beantwoorden, offeren we het hart van ons beschavingsideaal op voor een symptoom ervan.

Afbeelding Wikimedia

In debat met Arnon Grunberg werd oorspronkelijk gepubliceerd op komrijm.creativechoice.org