Zuilen

Waar je vroeger remonstrants, doopgezind, katholiek of hervormd was en trouwen met iemand van een andere confessie een klein familiedrama betekende, zo schrijf je nu statussen of stukjes waarbij je je houdt aan de spelregels van je ideologische kamp, dat rust op de pijlers of columns van een aantal taal- en meningvaardige medeburgers. Je luistert naar voorgangers als Ebru, Annabel, Theodor, Syp, Wierd, Elma of Ascha, en bent het vervolgens in je eigen schrijfsels laaiend met hen eens.

Zelf denken is niet zonder risico want als Grenzgänger tussen ideologisch links en rechts word je door beide kanten als verrader afgeserveerd. Een linkse professor die oppert dat het misschien toch niet zo’n goed idee is om vluchtelingen die de Europese stranden weten te bereiken niet terug te sturen, krijgt de wind van voren. Wanneer een rechtse rakker begint over universele mensenrechten en de gebreken van de vrije markt, neemt men hem liever niet al te serieus.

De twee hoofdzuilen kunnen niemand ontgaan. Aan de ene kant de social justice warriors van progressief links: welkomstcultuur voor asielzoekers, pro-LHBT+, tegen Trump en Putin, tegen fossiele brandstoffen, voor de EU, voor de islam, fatsoen moet je doen. Aan de andere kant de rebellen van progressief rechts: minder asielzoekers, hou op met die transgendergedoe, Trump kickt butt tegen het ingeslapen establishment, drill baby drill, tegen de EU, tegen de islam, en fuck fatsoen. De scherpe contrastering zorgt natuurlijk voor veel traantjes onder schrandere einzelgängers, die liever zelf hun waardenpakket samenstellen.

Iedere zuil heeft zijn eigen media die op het internet sneller polariseren dan krantenpapier zou toestaan. Een website is natuurlijk nog geen zuil, het gaat om de invloed die de ideologie heeft op de keuze van de verwarde burger. Wisselt hij van huisarts wanneer hij ontdekt dat zijn huidige dokter PVV stemt, of omgekeerd, wanneer hij door een doktersassistente met hoofddoek wordt bejegend? Haalt hij zijn zoontje van voetbal af wanneer hij merkt dat de trainer een rooie is die communistiese agitprop als De Correspondent of Joop zou uitdelen als ze fysiek zouden bestaan?

Ik bezie deze ontwikkeling met lede ogen, alsmede mild opspelend leedvermaak, vanuit het turbokapitalistische Korea, waar mensen van de gekkigheid niet meer weten of ze een nagelsalon of een koffiezaak moeten beginnen. Beslist kom ik de komende jaren weer eens naar dat Nederland, vanwege de taal en de fijne mensen. Ik weet al wat mijn hobby zal moeten zijn: verstoppertje spelen tussen de nieuwe zuilen.

Zuilen werd oorspronkelijk gepubliceerd op komrijm.creativechoice.org

Stop demonisering

Ik ben erg blij met het feit dat ik een basisinkomen heb en niet voor de kost hoef te schrijven op door ideologie, geborneerdheid, rancune of wat ook gecensureerde weblogs.

Wat hebben David van Reybrouck en Thierry Baudet met elkaar gemeen? Ze waren onlangs allebei te zien op de Belgische VRT en ze werden na afloop door het andere kamp op social media uitgejouwd, op basis van uit hun verband gerukte citaten.

Van Reybrouck (bekend van zijn boek over de Congo) heeft in een essay geopperd dat er een ‘zelfmoordlijn voor zelfmoordterroristen’ zou moeten komen, zoals die ook bestaat voor ‘gewone’ suïcide. Hij kreeg meteen de volle laag en werd verweten dat hij de media het zwijgen wilde opleggen of de islam ‘in een beter daglicht’ wilde stellen. Maar daar ging het hem helemaal niet om. De beste man probeerde gewoon zijn steentje bij te dragen aan een van de belangrijkste problemen die ons continent teisteren: terroristische aanslagen (en alles eromheen). Nu denk ik zelf ook dat het een vrij onnozel idee is, maar dan kan ik dat gewoon negeren. Hij zegt namelijk ook zinvolle dingen. Het ging hem erom dat de media goed moeten nadenken over de manier waarom ze terroristische aanslagen brengen, omdat de manier van berichten invloed kan hebben op copycats, die de aanslagen na-apen. Wanneer psychologische studies aantonen dat dit een rol speelt, is het alleen maar goed dat hij dit aan de kaak stelt.

Baudet werd in een andere uitzending als vrouwonvriendelijke ‘terug naar de haard’-malloot geframed. In het interview zei hij expliciet dat hij voor gelijke kansen voor mannen en vrouwen is én vóór meer vaderschapsverlof. Joop allitereerde direct ‘Baudet bazelt’ en op Facebook werd hij door het slijk gehaald. Terwijl hij gewoon oprecht een bijdrage levert aan het dilemma overheidsbetutteling versus emancipatie.

Stellingenoorlog

Het voelt niet goed om de woorden ‘het andere kamp’ te schrijven, maar dat is wel de indruk die ik vanaf mijn veilige afstand krijg van de polarisering in de Lage Landen. Publieke personen worden consequent ingedeeld in links en rechts, en – erger nog – wie aan die categorisering wil ontkomen is niet langer een verlichte intellectueel die boven de waan van de dag staat, maar wordt des te harder uitgerangeerd als hypocriet en ‘landverrader’.

Probeert u het zelf maar eens. Steek de volgende namen in het laadje ‘links’, ‘rechts’ of ‘uitgerangeerd’: Joost Niemoller, Francisco van Jole, Ebru Umar, Wierd Duk, Stella Bergsma, Sylvana Simons, Rutger Bregman, Geert Wilders, Sylvain Epimenco, Bas Heijne, Tijs van de Brink, Theodor Holman, Jan Dijkgraaf, Anja Meulenbelt, Ashin Ellian, Erik van Muiswinkel, Gloria Wekker, Leon de Winter, Arthur van Amerongen. Makkelijk zat.

Maar deze binaire versimpeling is zoals bekend de vijand van de nuance. Ik ben de ontintellectualiseerde stellingenoorlog tussen ‘links’ en ‘rechts’ zat. De onderwerpen waar het eigenlijk over gaat zijn daarvoor te complex en in het heetst van de strijd roept iedereen wel eens iets zots. Dat dit vervolgens als clickbait wordt uitgelicht, in plaats van hun meer verstandige bijdragen, is, zou ik hebben geroepen in een land waarin lange zinnen nog worden gewaardeerd, een symptoom van de teloorgang van ons collectieve intellect.

  • Om de fragmenten (gratis) terug te kijken heeft u een account nodig op de website van de VRT.

Stop demonisering werd oorspronkelijk gepubliceerd op komrijm.creativechoice.org

Verstaander

Ik werp me graag op als verstaander. In mijn vriendenlijsten staan antisemitische linksextremisten met een eng gebrek aan zelfkritiek (“ik ben vredelievend en PVV’ers moet je doodmeppen”), alsook pompoenhoofden die routinematig karikaturen publiceren van de islamitische profeet M., liggend op de grond met zijn benen omhoog terwijl hij een paraboolvormige straal amberkleurige spetterpoep precies in zijn eigen mond spuit.

Extremen heb ik altijd opgezocht omdat er iets van te leren viel, of eerlijker, omdat het einfach geil was. De wetenschap kan veel leren van organismen als tardigrades (waterbeertjes), die 6000 keer de atmosferische druk, temperaturen van bijna het absolute nulpunt (-273 Celsius), kosmische straling, een vacuüm en Mattie en Wietze kunnen overleven. Ik luisterde als adolescent naar snoeiharde metaalmuziek, het soort bands dat onverholen dood en verdoemenis in de microfoon braakt en zich wel eens wil wagen aan suïcide op de bühne. Maar ik luisterde ook naar solo-partita’s voor barokviool, uitgevoerd op traditionele 17e-eeuwse instrumenten door Sigiswald Kuyken. Op het gebied van beeldende kunst was het gebruik van slachtafval en excrementen een zekere indicatie dat de kunstenaar zijn concept in extremis had proberen te implementeren.

Als ik maar het uiterste van het spectrum te pakken had, want dan maakte ik kans op een overzicht over alle lichtere en gecompromitteerde vormen. Voorspelbaar genoeg verloor ik echter alle interesse in het maken van dat overzicht, zodat ik alleen achterblijf met de vage herinnering van het aldus nutteloos geworden extreem. Maar deze puberale hobby kan in 2017 wellicht van pas komen. Doordat ik bij iedere aanstootgevende opmerking meteen de sadistische overdrijving hoch drei erbij denk, kan ik het hoofd koel houden.

Ik kies mijn woorden zorgvuldig om de sentimenten van zowel links als rechts te bespelen. Het blijft koorddansen want zodra je de schijn van authenticiteit verliest of men denkt dat je aan het paaien bent, flikker je van het touw af. Maar deze Seiltanz (de metafoor is van Nietzsche) heeft een doel. Ginds aan de overkant zijn de linkse en rechtse sentimenten geïntellectualiseerd en bevinden ze zich in zinstichtende debatten vol ironie, kwinkslagen en grondigheid.

Yeah right. Wat doet een verstaander concreet? Hoe beoefen je de kunst om zodanig te formuleren dat “links” en “rechts” zich laten verleiden tot intellectuele (niet: intellectualistische) zelfkritiek, die ze vervolgens aan elkaar kunnen uitbesteden?

Exempli gratia:

Als we (en als rechtgeaarde linkse burger mag u zich nu met een vlakke hand op het voorhoofd slaan) meer van de Islam willen begrijpen kunnen we het beste naar het meest ranzige Salafistentuig kijken, het soort dat als door de duivel bezeten ‘Allah akbar’ roept nádat ze in een aantal stukken zijn gereten door de mislukte plofkraak van hun eigen darmen.

Als we (en als linke rechtse rakker mag u zich nu met een vlakke hand op het voorhoofd slaan) meer van nationalisme willen begrijpen kunnen we het beste naar het ranzige Noord-Korea kijken, waar de ultranationalistische doctrine heeft geleid tot wereldwijde sancties, ongekende hongersnood en een gebrek aan individuele vrijheid dat bijna net zo erg is als in een betuttelende sociaal-democratie.

Geen idee of het vruchten gaat afwerpen. Ik kom er vooralsnog op social media mee weg want ik verdien likes (die blauwe duimpjes waar je in de toekomst nog eens je hypotheek mee kunt afbetalen) uit beide geloofsrichtingen.

Verstaander werd oorspronkelijk gepubliceerd op komrijm.creativechoice.org