De frustratie van links

Ik las vandaag een uitstekend artikel over het fenomeen deugen van Joris van Os, dat inhoudelijk en taalkundig met kop en schouders uitstak boven de vunzige riooljournalistiek waarin het op TPO was ingebed.
Onze auteur reageerde op de volgende idiote stelling van een activiste “Als een blanke een zwarte iets aandoet is het racisme. Omgekeerd is het gerechtigheid” met de terechte opmerking, dat het ook best iets minder zwart-wit zou mogen. Zelfs temidden van de ondraaglijke putlucht van ‘s lands meest abominabele nieuwsvod, slaagde het eloquente epistel erin, een wasem van frisheid en zelfs een geste van intellectueel engagement te verspreiden. En dat helemaal gratis en voor niks. Chapeau, chapeau voor de “Post Online”!

Afbeelding tpo.nl

Uit de biografie van van Os blijkt onmiddellijk waar de man zijn expertise vandaan heeft gehaald. Zijn relaas over de oorsprong van Links en Rechts, de markies de Sade die veroordeeld werd wegens gematigdheid omdat hij de guillotine te ver vond gaan leest als een trein. Cherrypicking natuurlijk, en geen historische wetenschap, maar dat is hier allemaal te rechtvaardigen. Men kan de internettrollen, die de heer van Os op afgrijselijke wijze door het slijk hebben gehaald alleen met gelijke munt terugbetalen.

Van Os citeerde na een geslaagde excursie naar de Franse Revolutie en de Sade een psychologische borreltafelwijsheid, opgetekend in Psychology Today: elke deugd draagt de kiem van zijn eigen vernietiging in zich.” Een inzicht dat we natuurlijk al van Aristoteles kennen, dat hier wordt toegepast op de deugd van het Grote Gelijk: “als de Franse revolutie ons iets geleerd heeft, dan is het dat niets zo smerig, verwoestend en despotisch kan zijn als het Grote Gelijk.”

Het klinkt allemaal heel logisch: de linkse extremisten op het internet, in Hamburg of waar dan ook moeten zich matigen, om zichzelf leren lachen en gevoelens van gezonde zelftwijfel niet onderdrukken. Driewerf ja!

Toch denk ik dat de oorzaak van de linkse frustratie niet zozeer de wereld betreft, waarin ze leven, maar het bewustzijn dat ze een schijngevecht leveren. Dat ze niet écht radicaal kunnen zijn, zoals de Joden tijdens de Opstand van Warschau. Dat hun geweten het nooit zal toelaten dat ze echt oorlog voeren tegen de bankiers op de Zuidas. De ware frustratie van links is dat ze niet echt radicaal kunnen zijn. En dan krijg je dit soort geschreeuw:

Waarom dan al dat geweld in Hamburg en Charlottesville, om maar te zwijgen over het internet? Wel: ze laten zich meeslepen, het zijn ook gewoon mensen. Ze geven zich over aan een vernietigingsroes en maken Starbucksen en Mercedessen kapot of slaan op iemand in die een rechtse leus scandeert. Er zit geen systeem achter. Ze staan mijlenver af van de radicale jihadi, de jongens en meisjes van de RAF, de ETA, de IRA, of andere fundamentalisten. Hoe weet ik dat? Als ze echt in hun linkse oorlog zouden geloven, zou het straatbeeld er anders uitzien: meer uitgebrande auto’s.

Dat ze diep in hun hart weten dat het geen oorlog is, daar zit de ware frustratie van extreem links. De gematigdheid zit in hun botten en ze zijn stiekem heel erg onzeker. Het probleem is alleen dat ze door al die frustratie buitengewoon onplezierige gesprekspartners zijn.

De frustratie van links werd oorspronkelijk gepubliceerd op komrijm.creativechoice.org

Advertenties

Elkaars intelligentie

In de vileine woordenwisselingen die in ons povere tijdsgewricht voor debatten moeten doorgaan valt me een ding op: in plaats van bij het te bespreken onderwerp te blijven en de tegenstander op slinkse, Socratische wijze proberen schaakmat te zetten, beginnen contrahenten er steevast mee, elkaars intelligentie en waardigheid in twijfel te trekken. Ja, hun primaire bijdrage is het in twijfel trekken van de intellectuele vermogens en het belachelijk maken van de persoon met wie ze eigenlijk, wanneer ik deze naïeve gedachte nog mag uitspreken, Wahrheitsfindung zouden moeten bedrijven door middel van dialectisch vuurwerk en het feest van wederzijdse intellectuele kritiek.

Dit heb ik zien aankomen. In het online-gebeuren geldt niet het recht van de sterkste of de wet van de jungle, maar de wet van het kreupelhout. Het is de wet van de stumpers, die weten dat er nooit veel licht op hun kruin zal vallen en dan maar proberen, elkaar te overwoekeren.

Over een paar dagen kiest het Nederlandse volk de volgende regering. Er worden debatten georganiseerd maar de sterke onderstroom, voor zover ik dat kan observeren op een veilige tienduizend kilometer afstand, bestaat uit krachten die elkaar bij voorbaat van het debat uitsluiten. Wat roepen mensen wanneer ze het inhoudelijk niet eens zijn met politici als Jesse Klaver of Alexander Pechtold? Komen ze met doorwrochte tegenargumenten? Neen, ze denken de intellectuele inspanning van een debat te kunnen vermijden door hun IQ in twijfel te trekken.

Ik ben het daarom met hen eens wanneer onze gematigde linkse intellectuelen, Bas Heijne en Joris Luyendijk cum sui, oproepen tot een echt debat, zeker wanneer zo’n evocatie niet gespeend is van milde ironie en zelfspot. Want niets werkt zo averechts om, zoals VU-hystericus Peter Breedveld dat doet, “PVV’ers” (wat dat ook moge zijn) bij voorbaat te stigmatiseren als mensen zonder enige intelligentie of moreel oordeelsvermogen. Of om, zoals TPO-coryfëen dat met retorisch geweld plegen te doen, ieder links-humanistisch geluid met een brakend gebaar af te doen als masochistische neiging van gutmenschen die de weg kwijt zijn.

Evenmin zal het weinig uithalen om te dagdromen over ‘collectieve ontwaking’ zoals Rutger Bregman of de Dyab Abou Jahjah of hun al te getrouwe rechtse spiegelbeelden.

Maar voor een ding wil ik me hier in niemandsland hard maken: diskwalificeer elkaar niet bij voorbaat als je iets gelegen is aan samen leven. Durf ervan uit te gaan dat de ander tenminste over intelligentie beschikt, des te leuker is het om deze veronderstelling vervolgens in een Ciceroniaans debat glorieus te ontkrachten.

Ik begrijp je frustratie. De andere willen het gewoon niet zien en dan moeten ze maar voelen. Maar als je niet mee wilt doen aan het nationale kringgesprek blijf je toch lekker thuis in je pyama Netflix kijken. Of ga emigreren. Als ‘politiek vluchteling’ zullen ze je overal met open armen ontvangen.

Mensen: breng uw stem uit op een van de flapdrollen die meedingen in deze editie van Holland got talent, maar zie er in Erasmus’ naam de humor ervan in.

Elkaars intelligentie werd oorspronkelijk gepubliceerd op komrijm.creativechoice.org